Błąd
  • XML Parsing Error at 1:258. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:134. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:287. Error 9: Invalid character

Wapno - o naszej gminie

Najmniejsza Gmina w Polsce


Wapno pooone jest we wschodniej czci wojewdztwa wielkopolskiego w powiecie wgrowieckim. Gmina ssiaduje: od pnocnego zachodu z gmin Goacz, od poudnia z gmin Damasawek, od wschodu z gminami Kcynia i nin (woj. kujawsko - pomorskie).


p1030251 p1030258


Gmina zajmuje powierzchni 44,9 km2 i jest jedn z najmniejszych w Polsce. Dominujcy wpyw na rozwj spoeczno ? gospodarczy gminy miaa funkcjonujca w Wapnie od 1911r. najpierw kopalnia gipsu, a od 1917r. do 1977r. kopalnia soli. Wydobywanie jednej z najlepszych jakociowo soli w kraju przerwaa, majca miejsce na niespotykan skal w Polsce i Europie, katastrofa grnicza. Jej skutkiem byo zalanie wod kopalni oraz powstanie zapadlisk na terenie miejscowoci, co spowodowao zapadnicie si lub cakowite zniszczenie ponad 100 budynkw mieszkalnych. Z miejscowoci ewakuowano 1.503 mieszkacw. Wraz z likwidacj kopalni prac stracio okoo 450 pracownikw. Degradacji ulego rodowisko naturalne, infrastruktura komunalna, gwatownie wzroso bezrobocie, niosc ze sob liczne patologie, apatie i wykluczenie spoeczne.

Wapno peni funkcj lokalnego orodka administracyjno - usugowego, w ktrym mieci si Urzd Gminy.


p1030261 p1030272


Administracyjnie gmina dzieli si na 9 soectw: - Aleksandrowo, - Graboszewo, - Komasin, - Podolin, - Rusiec, - Srebrna Gra, - Stoyn, - Wapno, - Wapno - Poudnie. Wiodc funkcj gminy pozostaje rolnictwo. Brak jest natomiast znaczcych przedsibiorstw produkcyjnych oraz przetwrstwa rolno - spoywczego.

Dominujc form jest rolnictwo indywidualne. Struktura agralna charakteryzuje si stosunkowo duym rozdrobnieniem (gospodarstwa o powierzchni powyej 10 ha stanowi jedynie 25% ogu). W strukturze zasieww dominuj zboa. Na dalszych miejscach lokuj si roliny okopowe. Hodowla obejmuje gwnie trzod chlewn i bydo. Rolniczy charakter gminy powoduje, e na obszarze gminy nie funkcjonuje wiele podmiotw prowadzcych dziaalno pozarolnicz. Dominuj przedsibiorstwa usugowe dziaajce w brany transportowej, budowlanej i remontowej.

Form prowadzonej dziaalnoci s najczciej mae warsztaty i obiekty drobnej wytwrczoci. Duo jest rwnie podmiotw prowadzcych dziaalno handlow. Rolniczy charakter gminy przesdza o braku znaczcych zakadw pracy, zatrudniajcych wicej ni kilku pracownikw.

Gmina ley z dala od gwnych szlakw komunikacyjnych, a to z kolei utrudnia jej pozyskiwanie inwestorw. Srebrna Gra to jedno z 9 soectw tworzcych gmin Wapno. Wie pooona jest w poudniowo - wschodniej czci gminy. Geograficznie Srebrna Gra przynaley do makroregionu Pojezierze Wielkopolskie. Liczba ludnoci - 308 mieszkacw Powierzchnia ? 8,26 km2 Srebrna Gra to wie o zabudowie skupionej wok ukadu drg, ktrego gwn o stanowi droga powiatowa Damasawek - Wapno, od ktrej odchodz drogi boczne.

Dominant przestrzenn stanowi zesp Paacowo - parkowy, w ktrym obecnie mieci si Dom Pomocy Spoecznej oraz koci parafialny pw. w. Mikoaja. Parafia w Srebrnej Grze istnieje od 1404r. W jej skad, oprcz Srebrnej Gry, wchodz wsie: Aleksandrowo, Komasin, Makronosy oraz czciowo Nadborowo, Smuszewo, Turza i Wapno. Pierwszym proboszczem we wsi by prawdopodobnie ksidz Heltung. Obecnie t funkcj sprawuje ksidz Marek Szewczykowski. Przed Kocioem znajduje si figura Serca Pana Jezusa. Obok kocioa znajduje si zabytkowy budynek pochodzcy prawdopodobnie z 1911r. penicy dawniej funkcj Domu Katolickiego, a obecnie salki parafialnej.


p1020815 p1030028


W Srebrnej Grze znajdowaa si rwnie szkoa, ktrej budynek siga jeszcze czasw przedwojennych (1901r.), obecnie jednak dzieci uczszczaj do szkoy w Wapnie. Na terenie Srebrnej Gry brak jest obszarw chronionych w postaci rezerwatw przyrody, parkw krajobrazowych czy obszarw chronionego krajobrazu. Na terenie wsi znajduje si zabytkowy park (w kompleksie zespou Paacowo - parkowego) z szecioma stawami stanowicy cznie powierzchnie 16,5 ha. Drzewostan parkowy skada si w przewaajcej czci z drzew liciastych. Drzewa iglaste stanowi niewielk domieszk w skadzie gatunkowym. Z drzew iglastych wystpuj tu: cis pospolity, cyprysik Lawsona i groszkowy, jaowiec, daglezja zielona, joda jednobarwna i pospolita, kosodrzewina, modrzew europejski, sosna zwyczajna, wierk pospolity i kujcy, ywotnik olbrzymi i zachodni. Wikszo z tych egzemplarzy jest jednak moda i wprowadzona na teren parku w sposb wtrny. Wrd drzew liciastych dominuj olcha i klony ? pospolity, polny i jawor oraz jesion. Znaczny udzia klonw jest skutkiem braku pielgnacji i systematycznego usuwania samosieww, a klony jako gatunek bardzo ekspansywny w poczeniu z dobrymi warunkami siedliskowymi znalaz tu dobre warunki wzrostu i rozwoju. Skutkiem nadmiernego rozrastania si wielu drzew o maej wartoci i przydatnoci w drzewostanie parkowym jest zaguszanie bd deformowanie koron i stopniowe obumieranie wielu cennych drzew. Znaczna dominacja olchy i duo mniejsza jesionu jest podyktowana trudnymi warunkami wilgotnociowymi. Teren parku bowiem w wikszoci jest podmoky, a nawet zalewowy. Brak jest na terenie parku drzew egzotycznych lub rzadkich drzew obcego pochodzenia. Wszystkie drzewa praktycznie s gatunkami rodzimymi lub s to pospolite gatunki obcego pochodzenia, jak kasztanowiec czy robinia akacjowa. Oglnie stan zdrowotny mona oceni jako dobry, cho leczenia lub zabezpieczenia wymaga kilkanacie najstarszych i najcenniejszych drzew. Wiek drzew jest bardzo zrnicowany i mieci si w granicach od kilku do okoo 200 ? 220 lat. Najwicej wystpuje drzew modych w wieku 10 ? 40 lat. S to gwnie samosiewy powstae w wyniku braku prac pielgnacyjnych w okresie powojennym, a take znaczna cz nasadze wprowadzonych do parku w trakcie prac rewaloryzacyjnych w latach osiemdziesitych.

Na terenie Srebrnej Gry znajduje si zesp paacowo -parkowy z koca XVIII wieku. Paac zosta wzniesiony w 1792r. Paac w Srebrnej Grze wyrniajcy si wielkoci i bogatym wystrojem wntrz usytuowany ?midzy dziedzicem a ogrodem?, stanowicy centrum zakomponowanego z duym rozmachem osiowego zaoenia, zaaranowanego w zwizku z wczeniej istniejcym nieopodal kocioem mona traktowa jako zaoenie paacowe. Osiowemu powizaniu paacu z kocioem suyo nietypowe zaplanowanie elewacji frontowej i ogrodowej na linii wschd ? zachd (to sprawio, e piwnice dawnego paacu znalazy si pod czci paacu). Aby nada architekturze paacu rozmach i wielkopaski charakter, zbudowano w elewacji frontowej portyk o wysokich kolumnach dwigajcych tympanon pod koron muru, na wysokoci dachu osaniajcy facjat, od zachodu elewacj rozczonkowano pytkim ryzalitem, a cao przykryto bardzo wysokim dachem. We wntrzu wprowadzono ukad dwutraktowy z amfilad w trakcie ogrodowym, z du reprezentacyjn sieni i salonem na osi.


p1030027


Tak uksztatowana rezydencja wyranie nawizywaa do charakterystycznego na prowincji w kocu XVIII wieku paacu ewoluujcego od form pnobarokowych ku klasycystycznym. W zestawieniu z zaoeniem architektonicznym i bogatym wystrojem wntrz, bardzo skromny detal architektoniczny elewacji pozwala przypuszcza, e jeszcze w XIX wieku uleg on redukcji. Przy uwzgldnieniu, e pierwotnie, jak wskazuj badania architektoniczne, planowano jeszcze jedn kondygnacj, prawdopodobnie typu mezzanino, paac w Srebrnej Grze jest bliski paacowi w Siernikach z lat 1786 - 1788 wg projektu J. CH. Kamsetzera. Podobiestwo to dotyczy take dekoracji sztukatorskiej i malarskiej wntrz. Oficyna wzniesiona zostaa okoo 1800r. Budynek zachowa pierwotn bry i detal architektoniczny elewacji (czciowo zrekonstruowany), natomiast niemal cakowicie zatarty zosta ukad wntrz, w ktrym swoje pierwotne pooenie zachoway na osi poprzecznej ? sie oraz ? tej samej szerokoci pokj zwizany z pseudoryzalitem elewacji poudniowej. Oficyna od pocztku zaplanowana jako element kompozycyjny zaoenia paacowo - parkowego, podkrela jego osiowy charakter, Zamyka od poudnia dziedziniec i wraz ze znajdujcym si naprzeciw spichlerzem, tworzy architektoniczn ram dla paacu. Usytuowanie oficyny przy dziedzicu zadecydowao o reprezentacyjnym, nawizujcym do paacu, portykowym charakterze jej fasady. Oficyna widziana od strony dziedzica jako budynek kondygnacyjny, pokryty stromym dachem o stosunkowo duej poaci, z portykiem kolumnowym na osi elewacji frontowej, odtwarzaa typowy w tym czasie w Wielkopolsce model szlacheckiej siedziby paskiej dla budynku o charakterze gospodarczo ? pomocniczym, nie bya w tym czasie odosobniona. Przekonuje o tym przykad architektury pawilonu ogrodowego w Dobrojewie z koca XVIII wieku, w ktrej zreszt odnale mona take bliskie fasadzie oficyny srebrnogrskiej proporcje i formy portyku. Pnocna ogrodowa elewacja oficyny, w ktrej gwny akcent stanowi pseudoryzalit w sposobie rozwizania i formach niektrych detali architektonicznych nawizuje do elewacji ogrodowej paacu. Spichlerz wzniesiono okoo 1800r., zachowa on pierwotn bry i detal architektoniczny (czciowo zrekonstruowany). Natomiast straci oryginalne rozplanowanie wntrza. Z dawnego ukadu przetrwaa na pewno sie (poprzedzona oryginalnym portykiem) oraz usytuowane dzi naprzeciw, pod drugiej stronie korytarza (w trakcie pnocnym), due pomieszczenie, tej samej co sie szerokoci i o takiej samej gruboci murw. Spichlerz od pocztku zaplanowano jako jeden z elementw kompozycyjnych dla zaoenia paacowo - parkowego, podkrela jego osiowy charakter, zamyka od pnocy dziedziniec i wraz ze znajdujc si naprzeciw oficyn o analogicznie rozwizanej elewacji z portykiem, tworzy architektoniczn ?ram? dla paacu. Spichlerz widziany od strony dziedzica jako budynek jednokondygnacyjny, kryty stromym dachem o stosunkowo duej poaci portykiem kolumnowym na osi elewacji frontowej, nawizuje do typowego w tym czasie w Wielkopolsce modelu szlacheckiej siedziby wiejskiej o skromnych cechach klasycystycznych. Zarazem jego fasada jest kompozycyjnym odpowiednikiem portykowej fasady paacu. Koncepcja odwoujca si w rozwizaniu elewacji do tradycyjnego modelu siedziby paskiej dla budynku o charakterze gospodarczym, nie bya w tym czasie odosobniona. W Srebrnej Grze jednak zastosowano j do spichlerza, maskujcego rzeczywist funkcj. Elewacja frontowa, uksztatowana jak w oficynie, bliska jest w formach i proporcjach portyku ogrodowego pawilonu w Dobrojewie z koca XVIII wieku.

Rzeczywist funkcj budynku maskoway rwnie pozostae elewacje, o regularnej osiowej kompozycji, z dekoracyjnie zaakcentowanymi naronikami, gzymsami midzykondygnacyjnymi i koronujcymi oraz opaskami z uszakami i kluczem ujmujcym otwory okienne.


p1030062


Bram wjazdow wzniesiono w 1799r. z inicjatywy Jzefa Radzimiskiego, a budow paacu rozpoczto w 1791 roku. Istotnym elementem osiowej kompozycji zaoenia miaa by monumentalna brama usytuowana na wprost dworu. Wzniesiono j w 1799r., co upamitnia data umieszczona na fryzie tryglifowym W eksponowanym miejscu bramy ?w zwieczeniu? znajdoway si nie zachowane do dzi inicjay waciciela ?J.R.?. Bramie nadano waciwy epoce charakter klasycystyczny, w ktrym wyranie zaznaczaj si tradycje schykowe prowincjonalnego baroku, przejawiajcego si szczeglnie w zwieczeniu partii centralnej. Pierwotny park zaoony zosta rwnoczenie z budow paacu lub wkrtce po wybudowaniu paacu, a wic okoo 1800 roku. Pierwotny obszar parku by znacznie mniejszy od obecnego i obejmowa otoczenie budynkw i teren pomidzy paacem a pocztkiem obecnie istniejcego duego stawu na osi widokowej z paacu. Staw ten by wwczas wielkoci rwnej obrysowi paacu. Park koczy si szpalerem lub alej drzew, ktrego czci jest zachowana do dzi aleja kasztanowcowa. Cz poudniowa parku (przy obecnym sklepie wraz z czci wydzielon na prywatne dziaki) uytkowana bya jako ogrody uytkowe ? sad, warzywnik, pasieka. Na terenie parku nie byo wwczas adnych innych wd staww, roww itp. Teren na zachd od wczesnego parku zajmoway z pewnoci ki lub nieuytki. Stan taki przedstawiony zosta na mapie pruskiej z koca XIX wieku i potwierdzony zosta take na podstawie przeprowadzonych analiz drzewostanu parkowego. W roku 1927 paac wraz z parkiem kupi Stanisaw Mieczkowski architekt i waciciel ziemski z Poznania. Dokonuje on szeregu przeksztace i zmian zwaszcza na terenie parku. Gwn zmian wprowadzon w otoczeniu paacu i dziedzica byo wprowadzenie muru oporowego oddzielajcego dziedziniec od pozostaej czci parku oraz zbudowanie pergoli, co spowodowao wyrany podzia terenu na ?przed? i ?za? paacem. Jeszcze na zdjciu paacu z 1912r. z albumu Durczykiewicza wyranie wida agodnie opadajcy teren po pnocnej stronie dworu, natomiast na zdjciu J. Puciskiego z 1930 r. wida ju wykonane pergole. Ogromne zmiany zaszy take w parku. W tym te czasie park zosta powikszony do obecnych granic.


p1030056


Na terenie parku wybudowanych zostao 6 staww, z czego najwikszy znajduje si na gwnej osi widokowej z paacu. Stawy te byy przeznaczone do hodowli ryb, mniejsze za zapewne do przechowywania ich przez okres zimowy, ale take miay spenia walory krajobrazowe i peniy wan rol w kompozycji parku. Stawy te byy poczone sieci roww odkrytych i zakrytych umoliwiajcych przepyw wody. Na terenie parku powstaa Analiza wiekowa oraz rozmieszczenia poszczeglnych gatunkw drzew take potwierdza, tez o poszerzeniu parku w latach 20 - tych, drzewa starsze o wikszych rednicach rozmieszczone s gwnie w terenie do stawu.

Na pozostaym obszarze wystpuj mode drzewa o niewielkim zrnicowaniu gatunkowym. W latach 70 - i 80 - tych na terenie parku przeprowadzono prace sanitarne m.in. melioracj terenu, czyszczenie staww, wprowadzono instalacj elektryczn do parku, wykonano nasadzenia drzew i krzeww, najprawdopodobniej wykonano kolisty podjazd do paacu i utwardzono go kostk granitow. W chwili obecnej w niewielkim stopniu park pielgnowany i utrzymywany jest jedynie w najbliszym otoczeniu paacu. W pozostaej czci jest zaronity i zaniedbany. Znaczne iloci samosieww znieksztacaj ukad kompozycyjny, stawy s zaronite, pozom wody obniony, urzdzenia pitrzce i przepusty zdewastowane. Obok zespou paacowo - parkowego znajduje si koci parafialny pod wezwaniem w. Mikoaja. Koci okoo 1404 roku zaoyli i wyposayli wczeni waciciele Srebrnej Gry - rodzina Grkw herbu odzia. Drewniany koci (prawdopodobnie po raz drugi, by moe po poarze) zosta wzniesiony w 1687 roku przez starost bobrowickiego Andrzeja Smuszewskiego. W latach 1845 ? 1849 pobudowano wityni murowan z wie. Parafia liczya wwczas 1913 dusz. Podczas zawiadywania parafi przez ks. Jana Wawrzyniaka, w latach 1905 ? 1925, wybudowano Dom Katolicki (1911). Podczas I wojny wiatowej, na polecenie rzdu pruskiego, w 1917 roku zostay zabrane dwa dzwony z kocielnej dzwonnicy. Z inicjatywy tutejszej rady parafialnej, z dobrowolnych ofiar parafian srebrnogrskich i innych wiernych, w 1927 roku proboszcz srebrnogrski ks. Kazimierz Schulert zakupi cztery nowe dzwony. Konsekracji nowych dzwonw dokona ks. bp. Laubitz, 11 grudnia 1927 roku. Okupacyjne wadze niemieckie w 1941 roku znw pozbawiy tutejsz wityni dzwonw. 11 padziernika 1954 roku w dzie Macierzystwa Matki Boej spon srebrnogrski koci. Pozostay tylko Z dniem 1 kwietnia 1955r. administratorem parafii srebrnogrskiej zosta ks. Walenty Putz. Od pierwszych dni swojego pobytu w parafii ks. Putz przystpi do odbudowy kocioa. Po ponad roku od tragicznego poaru 11 grudnia 1955 roku o godz. 11.30 uroczycie powicono odbudowany koci. Dokona tego ks. Dziekan Edmund Mikoajczak z Wgrowca w towarzystwie miejscowego proboszcza W 1978 roku podczas prac remontowych w prezbiterium, w krypcie odkryto 12 duych trumien uoonych w 3 warstwach oraz cay stos porzucanych maych trumienek. Daty na tych pierwszych sigay pocztkw XVIII wieku. Wejcie do krypty zostao zamurowane, a nowe prezbiterium przygotowane z lastriko.

Ciekawostk jest fakt, i w sali parafialnej kocioa odbyway si najprawdopodobniej zebrania Katolickiego Towarzystwa Robotnikw Polskich, ktre dziaao w Srebrnej Grze podczas i w okresie midzywojennym.



p1030291


W ewidencji konserwatorskiej zabytkw w Srebrnej Grze znajduj si: a) zabytki rejestrowe: - koci p.w. w. Mikoaja, poowa XIX w., nr rejestru: A - 219 z 16.07.1970r., - cmentarz (nieczynny) przy kociele, nr rejestru: A - 583 z 9.03.1989r., - ogrodzenie murowane, nr rejestru: A - 583 z 9.03.1989r., - cmentarz katolicki, II poowa XIXw., nr rejestru: A - 582 z 9.03.1982r., - zesp dworski, nr rejestru: kl. III - 680/29/68 z 1.06.1968r., - dwr, 1790 - 1792, nr rejestru: kl. III - 885/24/60 z 1.06.1960r. (oficyna, spichrz, brama wjazdowa, park), b) zabytki ewidencyjne: - kolumna z posgiem Matki Boskiej, koniec XIX w., - organistwka, murowana, okoo 1850r., - dom parafialny, murowany., 1911r., - dom nr 7 (dawna szkoa), murowany, 1901r., - budynek gospodarczy przy szkole, murowany, XIX w., - kapliczka przydrona, murowana, XIXw. Wycig w Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej Srebrna Gra [Srebrna Grka, Grka Kocielna] Wie szlachecka, parafia wasna. Inwentarze: 1665 - 1671r. ? ks. grodz. Kcynia d. Inscr. 131, k. 213-216; 1720 r. ? ks. grodz. Kcynia d. Rel. 58, k. 37. [1577] Podatki pobierano z 18 ladw osiadych [Pawiski, s. 189]. [1579] Wie miaa 16 ladw osiadych, siedziao tu 4 zagrodnikw i kowal [Pawiski, s. 189]. [1618] Podstaw opodatkowania byo 9 anw, 6 anw folwarcznych (po 15 gr), an opustoszay, 4 zagrodnikw (po 4 gr), komornica, wiatrak ? w sumie 13 fl 3 gr [Parczewski, s. 258]. [ok. 1710] Wie miaa jeden dym [Bibl. Krnicka PAN, rkopis BK 360, k. 77]. [1775] Wie miaa 19 kominw [APP, Tabela Kcynia 37, k. 26]. [1788] Wie miaa 19 dymw [Magazin fr die neue Historie und Geographie, Bd. 22 Halle 1788, s. 72]. Srebrna Gra [majtno] W roku 1775 dobra obejmoway wsie: Srebrna Gra, Dziewierzewo, Podolin, Rusiec, Stoyn, Wapno [APP, Tabela Kcynia 37, k. 26]. Srebrna Gra [parafia] Parafia rzymsko - katolicka w dawnej archidiecezji gnienieskiej, archidiakonacie gnienieskim i dekanacie ekno. Do parafii naleay: Wapno, Podolin, Smuszewo, Mokronosy, Turza. Prawo patronatu przysugiwao dziedzicom Srebrnej Gry. Pierwotna witynia bya drewniana. Po jej zniszczeniu, now take drewnian w roku 1687 wystawi Andrzej ze Smuszewa Smuszewski (Smoszewski), starosta bobrownicki i kasztelanic santocki [zapewne syn Jana Smoszewskiego, wystpujcego z tytuem kasztelana santockiego w latach 1633 - 1644; Urzdnicy wielkopolscy II, s. 158 nr 1129]. Dobrodziejk parafii bya take Anna ze Smuszewa Bojanowska, ktra wityni restaurowaa w 1762 r. W roku 1617 dziedziczka Jadwiga Smuszewska darowaa plebanowi staw koo plebani [Teki Dworzaczka]. rda: LBG I, s. 138 - 140; zachowane opisy wityni pobienie omawia S. Librowski, Repertorium akt wizytacji, passim. [Plebani] ok. 1511r. ? Micha z Wgrowca, LBG I, s. 138 - 140. 1617r. ? Klemens, Teki Dworzaczka. 1654r. ? Jan Dbrowski, kanonik owicki. W tym miejscu warto rwnie doda, i prawdopodobnie przy drodze do Aleksandrowa na tzw. grzybowym polu znajdowa si cmentarz. Mieszkacy podaj, i by on przeznaczony dla osb, ktre zmary na choler. Po wojnie we wsi znajdowaa si szkoa 4 - klasowa i funkcjonowao KGW. W latach 1936 ? 1986 kowalem wiejskim by Roman ygulski. Mionikiem regionu, zbieraczem starych zegarkw, elazek i pienidzy by Zbigniew ygulski.

Srebrna Gra jest miejscowoci typowo rolnicz. Na jej terenie funkcjonuj 54 gospodarstwa, uytkujcych rolniczo ponad 350 ha. S to gospodarstwa indywidualne. Dawniej we wsi funkcjonowao Koo Gospody Wiejskich. Zreszt warto wspomnie, e w tamtym czasie jak i wczeniej spoeczno wsi ya niczym wielka rodzina. Tworzyy si przez to wizi midzyssiedzkie. Mieszkacy wsi spotykali si podczas wielu prac (np. prace polowe, darcie pierza). Wiele zwyczajw we wsi przekazywano z pokolenia na pokolenie. W miar upywu lat cz z nich ulegaa pewnym ?modyfikacjom?, cz yje tylko w pamici mieszkacw. Mieszkacy Srebrnej Gry wielokrotnie, zarwno obecnie jak i w znacznie wczeniej udowodnili, e potrafi wsplnie podejmowa wane inicjatywy, a nastpnie je konsekwentnie realizowa np. organizowali kko rolnicze, wspfinansowali budow wodocigu i telefonizacj.

Informacje zostay zaczerpnite z ?Planu Odnowy Miejscowoci?